ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
224
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ « 1 » » 7 ) باب امّ هانى ؛ دختر حضرت ابو طالب كه ازرقى بدين نام از آن ياد كرده است . فاسى از آن بنام « باب الملاعبه » ياد كرده است ؛ زيرا در دورهء فاسى در كنار آن خانه فرمانده ملاعبه قرار داشته است . اقشهرى از آن به « باب الفرج » ياد كرده كه اكنون به آن « باب الحميديه » نيز گفته مىشود ( - عمارت حكومتى عثمانى ) زيرا اين ساختمان در برابر اين درب قرار دارد البته معروفترين اسم آن همان « باب امّ هانى » مىباشد ؛ زيرا خانهء امّ هانى همسر هبيرة بن عمرو محزومى در كنار اين درب قرار داشته است . اين خانه داراى چاهى در زمان جاهليت بوده كه خانه به همراه چاه در توسعهء دوم مهدى عباسى ، جزو مسجد شد و آنگاه مهدى عباسى در برابر آن چاه و در كنار باب الوداع ، چاهى را احداث نمود . اين درب داراى دو لنگه است كه با دوازده پله به كف مسجد الحرام راه مىيابد . بر روى آن به خط ثلث زيبايى با آب طلا نوشتهاند : إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ وَ يُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَ يَهْدِيَكَ صِراطاً مُسْتَقِيماً وَ يَنْصُرَكَ اللَّهُ نَصْراً عَزِيزاً . « 2 » و در سمت غرب : 1 ) باب الحزوره ؛ به گفتهء فاسى هم اكنون به اشتباه اين درب به « باب عزوره » شهرت دارد و الحزوره نام بازارى در جاهليت بوده كه در اين منطقه قرار داشته است كه در هنگام توسعهء مسجد الحرام جزء آن شده است . همچنين به « باب البقّاليه » نيز معروف است . ازرقى مىگويد : به اين باب ، « باب بنى حكيم بن حزام » و « بنى الزبير بن عوام » نيز گفته مىشود . مشهورترين آنها « باب الخزاميه » مىباشد ؛ زيرا اين درب در موازات خزاميه قرار دارد . ولى هم اكنون بدان « باب الوداع » نيز گويند زيرا مردم هنگام سفر از آن بيرون مىروند . اين درب داراى دو لنگه است كه با ده پله به كف مسجد الحرام راه مىيابد . در
--> ( 1 ) - آل عمران : 133 ( 2 ) - فتح : 3 - 1